donderdag 27 april 2017

OPEN DE BEUK in DE WETE



Edwin Mijnsbergen op de Facebookpagina's van 'Middelburg dronk' en 'Wij zijn de stad', 27 april 2017:

"Het voormalige Middelburgse jongerencentrum (Open) De Beuk, dat tussen 1969 en 1979 was gevestigd aan het Koorkerkhof en de Herengracht, heeft bijna 40 jaar later nog steeds een cultstatus. In dat centrum kwamen en werkten veel bijzondere mensen, en er werden memorabele optredens en andere evenementen georganiseerd. Als je er nu met betrokkenen van toen over praat zie je altijd weer die glinstering in de ogen, die glimlach op de lippen. Dat maakt je nieuwsgierig, als je het zelf niet hebt meegemaakt.
De schrijver Jan JB Kuipers werkte ook in de Beuk, in de jaren 70. Hij heeft een uitstekend geheugen en kan er goed over vertellen. Des te mooier is het dat hij in het aprilnummer van De Wete, het tijdschrift van Heemkundige Kring Walcheren, een 11 pagina's tellend overzichtsartikel over De Beuk heeft geschreven, getiteld 'Paint it black. Open de Beuk 1969-1979. Hoe de revolutie in rook opging'.
Eergisteren dronk ik een biertje met Jan in De Herberg, om erover te kletsen. Jan woont tegenwoordig in Kattendijke, maar is nog regelmatig in de hoofdstad, deze keer om een route van Sinister Middelburg te verkennen. Er kwamen in dat uurtje weer heel wat namen voorbij, waarbij we bedachten hoe mooi het zou zijn om van al die betrokkenen portretjes te maken, rondom de vraag 'wat is er 40 jaar later van al die mensen geworden?' Ik vond het daarbij wel grappig dat we het bier geserveerd kregen door Ianthe van Veen, de jongste dochter van Joop van Veen, die ook onlosmakelijk is verbonden met het Beuktijdperk. Nu zij zo oud is als haar vader toen was zijn er geen jongerencentra meer, en al helemaal niet van het kaliber De Beuk. Sommige dingen veranderen wel degelijk.
Maar de herinnering is springlevend! Geniet van Jans verhaal via https://middelburgdronk.nl/wiki/images/1/16/Kuipers_De_Beuk_in_Wete_april_2017.pdf
Bedankt Jan!"
Foto Edwin Mijnsbergen

dinsdag 25 april 2017

Sinistere wandelingen Middelburg 2017

Achthonderd jaar Middelburg. Het wordt tot nu toe uiterst vrolijk en braafjes gevierd: met kinderkoortjes, wapperende vlaggen (weliswaar de bloedvlag van de Admiraliteit, maar toch) en een heus verbindend lied.

Wij gaan daar verandering in brengen! Dwaal op 28 april en 11 mei mee met het schrijverscollectief Sinister Zeeland, door de donkere krochten van Middelburg, Middelwurg, Grubbeldim zoals wij graag liefkozend zeggen. Een ghostwalk langs 13 locaties in de westelijke binnenstad van Middelburg, langs 13 sinistere verhalen. 



Achthonderd jaar stadsgeschiedenis, dat is lang niet allemaal rozengeur en manenblussersschijn: wandel mee met onze gids/schrijver Jan J.B. Kuipers en ontdek sinistere stadsfiguren, leer over brute terechtstellingen en folteringen.En hoor alles over Het Hoofd in het Bushokje.

De laatste tickets zijn in de verkoop voor 28 april en we wandelen ook weer op 11 mei. De tocht duurt 1,5 tot 2 uur en kost € 12,99 p.p.. Tickets zijn verkrijgbaar op http://www.sinisterzeeland.nl. Voor de snelle beslisser, dus neem je stille liefde mee, bel eindelijk eens die oude vriend of ga gezellig met de puberkindertjes om ze de stuipen op het lijf te jagen. Luctor et Putesco! Ik worstel en verga.


vrijdag 14 april 2017

The glow of Beacon Hill at evening

By Jan J.B. Kuipers
Published before in: Cyäegha nr 18, ‘De Lage Landen VII’, winter 2016, 2-3. A slightly different version in Dutch, 'Lovecraft in de voorhof', appeared in: Dromen vanuit R'lyeh; Wonderwaan 41, 2017, 2-5.

The Dream-Quest of Unknown Kadath has been my favourite work of fiction for years and years (a Dutch translation was published as a separate standalone paperback in 1972). Why? This is always a difficult question to answer – countless factors are involved, of which coincidence may not be the least. Of the countless books I did not read how many would have driven my favourite from its place, had I but known them? Moreover, once you have decided that a certain book is your Number One, then you tend to hold off on other likely candidates – by means of a sort of self-censorship – until the brilliance of your champion eventually begins to fade.


When I look back at Dream-Quest now, I can still perceive some of the elements that partially explain its allurement to my younger self. As a young adult I particularly liked the style of the Old Master: the abundance of adjectives, the numerous references to the ‘unspeakable’, ‘abominable’, ‘indescribable’, ‘unmentionable’ and so forth. This kind of writing undoubtedly influenced my own early fantastic fiction, as did the style of another grandmaster from the margins: the exuberant Irish-American (tall) tale-teller R.A. Lafferty. Eventually one develops one’s own style of course, and the old masters become friendly grinning, dust-covered busts on some neglected shelf.

Now I think that the real force of attraction of Dream-Quest has more to do with the visualisation
and instantiation of certain vague and invisible realities. According to the mythologist Joseph Campbell, a myth is a collective dream and a dream is a personal myth. Lovecraft certainly succeeded in bending these two poles towards each other, and perhaps even melting them together. After all, his personal mythology, partly based on his own dreams, became a collective one, once it had been made tangible through the magic of scripture. It became The Mythos: a separate literary realm to which countless authors and artists have since contributed.

The oldest and strongest emotion of mankind is fear, and the oldest and strongest kind of fear is fear of the unknown,’ Lovecraft once wrote, like some sort of personal motto to be placed above his work. Just like in other, historical mythologies, this writer banished the unknown and fear of the unknown in his made-up cosmos; he catalysed the unfathomable by erecting a wholly realistic backdrop and by providing a series of divine and demonic entities – the classic strategy of the mythological-literary imagination!

Undeniable, however, are the Christian-dualistic roots of Lovecraft’s eerie pantheon and Mythos. His Elder Gods, Ancient Ones and Great Race (I am certainly no expert!) are, as it were, more ancient than the known universe itself and know neither good nor evil, morality nor order. In this aspect they seem related to the pre-classical gods of the Mediterranean world and the Middle East, before the light of Greek philosophy fell upon them, and transformed them into childlike figures with capricious, lightly flammable moods and characters – ready to be overthrown by the solemn doctrines of Christ and his Church. These pre-classical gods were also beyond good and evil, because ancient man knew very well that the gift of life came hand in hand with the gift of suffering and death. Pandora’s box had a deep, deep meaning.



These gods often united, under a single guise, the blessings of life and prosperity with the doom of loss and destruction. The ethical distinction between good and evil only became evident later on with the growth of Hebrew and Christian monotheism. And we all know to which side Cthulhu and his creeping, sleeping, swarming and despicable legion belong, from a human point of view. They have only doom and destruction to offer, and are very obvious personifications of evil, as perceived by the Christian tradition; and of fear of the unknown – which in its ultimate form is death itself. But, like in any mythology, their creation also leads to their exorcism. Horror of the unseen made visible, is horror made innocuous. In mythology, and in literature, diagnosis is the cure.

Outside of the English-speaking world many authors have also racked their brains about the meaning and scope of Lovecraft’s Mythos, and, of course, about the fabulous dream adventures of Randolph Carter. In H.P. Lovecraft: Contre le monde, contre la vie (‘H. P. Lovecraft: Against the World, Against Life’, 1991), Michel Houellebecq approaches Lovecraft and his Mythos from the escapist point of view. Rejection and repulsion of the world are overcome by the sublimation of its horrors – the romantic strategy par excellence. 

Flemish writer Hubert Lampo dived deeper into the psyche in De Zwanen van Stonehenge (‘The Swans of Stonehenge’, 1972), a ‘reading book on magic realism and fantastic literature’. He was heavily influenced by Swiss psychiatrist Carl-Gustav Jung's theory of archetypes and the collective unconscious, and attributed the whole branch of fantastic literature he was writing about to ‘the creative process of the unconscious’. To him, Lovecraft was one of the most pre-eminent examples of this process – but he was also, simultaneously, an author who could not be restricted to any frame of interpretation, ‘because he did not seem to fit entirely within this world’. Lovecraft was, in the words of Jacques Bergier, and quoted by Lampo, ‘ce grand genie venu d’ailleurs’ (‘that great genius from somewhere else’).

These are but a few examples. But then again, what is my own current attitude towards Lovecraft and the Mythos? What is the attitude of a lover of the sea towards the writings of one who – according to Lampo – greatly feared the Ocean and all that comes from it? Well, the old master still holds a fascination for me, albeit from a distance. Certainly the ‘extended life’ quality of fiction plays a part here. In Elk moment de dageraad (‘Each Moment a New Dawn’, 1997), an essay on Henry David Thoreau in my book Methoden tegen de helderheid (‘Methods Against Clarity’, 2014) I stated that one’s aspirations, dreams, longings and fantasies are an integral, if not essential, part of one’s biography. The banal reality of our day-to-day life is merely one part of the multidimensional play that is our existence. But, when I went back and glanced through my copy of Kadath, and my eye fell upon a seemingly random passage, I suddenly saw that in a way anyone who has ever been ‘afflicted’ with a sense of the fantastic and of what has gone before, comes 'from somewhere else’. In Lovecraft’s case a particular forecourt of the fantastic turned out to be of critical importance to him: a proneness to nostalgia, a hopeless resistance against the dwindling and disappearance of the things that we love, the things that are inextricably intertwined with our lives. This hopeless resistance against transitoriness is of course a resistance against death.

It is in this dimly lit forecourt of the mind, where remembrance melts into imagination, that I can appreciate Lovecraft best. It is the place where the passage that struck me at random was born: ‘At the last, he was very certain, the seeker would long only for the early remembered scenes; the glow of Beacon Hill at evening, the tall steeples and winding hill streets of quaint Kingsport, the hoary gambrel roofs of ancient and witch-haunted Arkham, and the blessed miles of meads and valleys where stone walls rambled and white farmhouse gables peeped out from bowers of verdure.



vrijdag 27 januari 2017

DE VOC EN HET ‘GROTE VERHAAL’



“Wil je het verhaal van de VOC leren kennen op een laagdrempelige manier? Koop dan vooral dit boek. Ben je echter op zoek naar een wetenschappelijke publicatie, dan zou ik het in de kast laten staan.” Aldus Godelieve Boselie in haar recensie van mijn boek De VOC. Een multinational onder zeil, 1602-1799 voor de websites jongehistorici.nl respectievelijk isgeschiedenis.nl


Een degelijk advies. Men moet een historisch publieksboek, dat overigens solide informatie wil bieden, nu eenmaal niet beoordelen met de maatstaven van wetenschappelijk (deel)onderzoek.
Helaas verwart deze recensent in haar verhaal een wetenschappelijk geachte weerzin tegen ‘het grote verhaal’ met haar eigen politiek-correcte vooroordeel. Boselie: “Dergelijke ‘Grote Verhalen’, waarin negatieve kanten worden genegeerd en tunnelvisie ontstaat, zijn niets voor niets sinds de jaren 80 grotendeels uitgerangeerd binnen het academisch historisch werkveld (zie met name de klassieker Imagined Communities van Benedict Anderson uit 1983). Een terugkeer lijkt mij zeer onwenselijk.”

De angst voor affectieve en esthetische binding met een historisch onderwerp, die huizenhoog uit deze bespreking oprijst, en de weerzin jegens ‘grote verhalen’ zijn net zo tijdgebonden als, laat ons zeggen, Kiplings vermakelijke ‘White man’s burden’ – hoe druk men zich in een uithoek van academia ook maakt om de zelfontworpen modes en hypes.

Tunnelvisie


Van het negeren van negatieve kanten en het hebben van een tunnelvisie kan men mij op basis van mijn VOC-boek, waarvan nu twee drukken verschenen zijn, moeilijk beschuldigen; wél van liefde voor geschiedenis. Het is eerder Boselie die aan een vorm van tunnelvisie lijdt. Mijn beschrijving van J.P. Coen zou voornamelijk ‘bewondering voor een daadkrachtig man’ behelzen. Wat een baarlijke nonsens. Ik noem Coen onder meer  ‘nietsontziend’ en voer de hele postume discussie over zijn persoon en handelen op, inclusief het 'symbolisch' omvallen van zijn standbeeld in Hoorn in 2011.
In het boek wordt bijvoorbeeld ook het wedervaren van de Molukse opstandeling Kapitein Jonker besproken. Het gaat om actoren, niet om sjablonen ter bevrediging van de eigentijdse moraal.

Ook de mededeling op de cover dat ik tientallen boeken geschreven heb (het zijn er ongeveer 65) zit Boselie expliciet dwars; wel wordt onderaan de recensie vermeld dat zijzelf twee masters heeft afgerond – applaus!
Standbeeld van Coen in Hoorn (foto H.M.D. Dekker).



Een métier apart


Het maken van historische publieksboeken is een métier apart. Dat zou iemand als Boselie, die als docente en historisch consulente werkt – en dus een soort collega is in het erfgoedwereldje – toch enigszins moeten kunnen bevroeden.

Leve het grote verhaal, dat tegelijk mozaïek is!

***

‘De auteur (neemt) tijd voor het vertellen van details, maar verliest de grote lijn niet uit het oog.’
‘Prachtige afbeeldingen, waarvan vele niet zo bekend.’
Geschiedenis Magazine

‘Het boek is zeer leesbaar en zal een groot publiek aanspreken.’
A.J. Beenhakker in Zeeland


De recensie van Boselie: klik hier

BESTEL HIER De VOC • Een multinational onder zeil, 1602-1799, door Jan J.B. Kuipers

ISBN 9789057309854. 176 pag., formaat 23,8 x 28,6, rijk geïllustreerd in kleur, genaaid gebonden
€ 29,95

De geschiedenis van de VOC, de eerste naamloze vennootschap en ‘multinational’ ter wereld, is nauw verweven met die van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Lange tijd was de Compagnie het grootste handelsbedrijf ter wereld: een puur commerciële onderneming, die geen middel schuwde om haar positie te verstevigen. Maar ook een instelling die cultuur produceerde, en het leven in haar handelsgebieden en de Republiek diepgaand beïnvloedde.

Het verval in de achttiende eeuw had veel oorzaken: de logge organisatievorm, torenhoge bestuurs- en militaire kosten, enorme corruptie en zelfverrijking, concurrentie van andere Europese compagnieën, vooral de Engelse, de tanende internationale positie van de Republiek. De VOC kwam de Vierde Engelse Oorlog (1780-1784) niet te boven. Zij werd in 1795-1799 geliquideerd door de Bataafse Republiek.

De VOC geeft een panoramisch beeld van de fascinerende ‘Edele compagnie’, die uiteindelijk zou zijn ‘Vergaan Onder Corruptie’. Het boek biedt de grote lijn én de kleine anekdote. Het werpt licht op de veelsoortige handelsgebieden tussen Kaap de Goede Hoop en Japan, het leven in Batavia, op zee en thuis in Nederland, én op een stoet kleurrijke personen.

maandag 31 oktober 2016

'Karel de Grote. Stamvader van Europa' verschenen




'Interessant en boekend boek.'
reisboeken.be

In oktober 2016 verscheen bij uitgeverij WalburgPers te Zutphen Karel de Grote. Stamvader van Europa van Jan J. B. Kuipers. Karel de Grote (742-814) bracht het van Frankisch koning tot ‘keizer der Romeinen’, heerser over een groot deel van Europa. Zijn erenaam ‘vader van Europa’ verbergt de ook schaduwzijden. Karel, doorgaans een joviaal man, kende weinig scrupules bij het uitbreiden van zijn rijk, waarvan het christendom de grote bindende factor was.


'Werkelijk een schitterend boek over deze Frankische keizer.'
boekenstek.nl

Bekend voorbeeld van Karels meedogenloosheid is de deportatie en terechtstelling van duizenden Saksen. Niettemin was Karel de belangrijkste vorst van de vroege middeleeuwen. Zijn regering kende weinig vrede; Karel bevocht in ongeveer vijftig oorlogen Longobarden, de ‘Moren’ in Spanje, Saksen, Avaren, West-Slavische volken en Deense Vikingen. Hoogtepunt van zijn regime was zijn keizerskroning in Rome (800). Hoewel Karel voortleefde in ontelbare geschriften, overleveringen, een eigen literair genre (de Karelepiek) en hij het zelfs tot heilige bracht, is zijn persoonlijkheid moeilijk te omlijnen. Die werd snel overwoekerd door de visies van zijn beschouwers: een overvloedige traditie die voortleeft tot vandaag.


Ook fysiek boven omgeving uit


Karel de Grote. Stamvader van Europa besteedt aan deze traditie de nodige aandacht. Het boek volgt Karels bewogen leven, maar ook zijn grote voorvaderen, de woelige Merovingische periode waaruit zij voortkwamen, het snelle uiteenvallen van zijn rijk. Natuurlijk komen ook de ‘hofacademie’ onder leiding van Alcuinus aan bod, de paltsen (zoals Aken en Nijmegen), de bestuursinrichting, de befaamde ‘Karolingische renaissance’, Karels vrouwen en kinderen. Zelfs zijn fysiologie: de man die uitstak boven iedereen, deed dat ook in lichaamslengte.

Op Historiek zijn enkele fragmenten uit het boek gepubliceerd: 'De jonge Karel de Grote'.



Bestel hier

Karel de Grote • Stamvader van Europa, door Jan J.B. Kuipers

176 pag., hardcover, ingenaaid, gebonden, rijk geïllustreerd, € 29,95

vrijdag 28 oktober 2016

BALLUSTRADA viert dertigjarig jubileum





MIDDELBURG – Vrijdagmiddag 18 november 2016 viert het literaire tijdschrift Ballustrada ’30 jaargangen’ met een feestmiddag in de aula en foyer van de Zeeuwse Bibliotheek te Middelburg. De middag is voor elke belangstellende gratis toegankelijk. Het programma duurt van 15.00 tot 16.15 uur (inloop vanaf 14.30 uur) en wordt vervolgd met een feestelijk samenzijn tot 17.15 uur.

Het programma omvat muziek, ‘verwarrende speeches’ en poëzievoordrachten van o.a. Tijs van Bragt, Thom Schrijer, Wim Hofman, Hendrik Carette, Emma Crebolder, Kees Klok, Job Degenaar, Rien Vroegindeweij, Yvon Né en Johanna Kruit. Ook de redacteuren André van der Veeke, Jan J.B. Kuipers en Johan Everaers geven acte de présence, evenals vormgever Ko de Jonge. De duo’s De Lage Zwaluwen en De Orgeldraaiers van weleer combineren muziek met poëzie of proza.

Ballustrada is van Zeeuwse origine, maar week na het stopzetten van de subsidie door de Provincie Zeeland enkele jaren geleden uit naar Uitgeverij Liverse in Dordrecht.

Het eerste exemplaar van het jubileumnummer van Ballustrada wordt in ontvangst genomen door Paul van der Velde, hoofdredacteur Zeeuws Tijdschrift. Het thema van het nummer is 'de Storende Factor'. De lezer is gewaarschuwd! In haar voorwoord meldt de redactie: ‘Sinds de introductie van het thema leek het alsof onze gezondheid te wensen overliet. Relaties verslechterden, tuinen raakten niet in bloei, de post werd bijna niet meer bezorgd, er waren nóg meer zinloze en bloedige aanslagen, het klimaat werd zowel warmer als kouder. We gaan ervan uit dat volgend jaar alles weer bij het oude zal zijn.’

Een speciale jubileumkaart voor de abonnees is ontworpen door beeldend kunstenaar Jan Verschoore.

zaterdag 22 oktober 2016

De stad vol gedichten

Kunst-en Cultuurroute Middelburg in het teken van de poëzie


Poëziemanifestatie zondag 6 november 2016

De Werkgroep Poëzie van de Kunst- & Cultuurroute Middelburg houdt zondagmiddag 6 november haar jaarlijkse poëzieroute. Dit jaar is het thema 'drempel'. Op twee locaties dragen in totaal dertien dichters voor uit eigen werk, van wie zeven afkomstig zijn van de Kunstkring in Den Haag.
Ook zijn er muziekoptredens.

In het historische pand Koepoortstraat 6 treden op van 13.30-15.00 uur: 
Edith de Gilde, Gerrit Vennema, Margriet van Bebber  en Anne-Tjerk Mante.
Muziek: Huibert-Jan Vader (gitaar) en Anoushka Koppelaar (zang)
Gastheer: Karel Leeftink (stadsdichter Middelburg)

Omslagafbeelding van Tussen Werelden (Anna Schenk) 


In Kuiperspoort 18 treden op van 15.30- 17.00 uur: 
Margriet Westervaarder, Ruud Hisgen, Mariet Lems en stadsdichter Karel Leeftink. Ook zullen de leden van de Werkgroep Poëzie hun themagedicht laten horen: Jacoline Vlaander, Jan J.B. Kuipers (voormalig stadsdichter), Juul Kortekaas, Karel Leeftink, Anna Schenk en Theo Raats (voormalig stadsdichter).
Muziek: Yesterday’s Papers (Robert-Jan Swiers, Sam Berhitu en Bert Hoogerheijde).
Gastvrouw: Jacoline Vlaander

Na afloop is er gelegenheid om met elkaar het glas te heffen. Consumpties tegen gereduceerd tarief.

De dichtbundel Tussen werelden die de Werkgroep Poëzie via Mea Sponte uitbrengt, is op beide locaties te koop. Oplage: 150. De prijs van dit collecters item: 3,50 euro per stuk.
(Graag gepast betalen.)