vrijdag 27 januari 2017

DE VOC EN HET ‘GROTE VERHAAL’



“Wil je het verhaal van de VOC leren kennen op een laagdrempelige manier? Koop dan vooral dit boek. Ben je echter op zoek naar een wetenschappelijke publicatie, dan zou ik het in de kast laten staan.” Aldus Godelieve Boselie in haar recensie van mijn boek De VOC. Een multinational onder zeil, 1602-1799 voor de websites jongehistorici.nl respectievelijk isgeschiedenis.nl


Een degelijk advies. Men moet een historisch publieksboek, dat overigens solide informatie wil bieden, nu eenmaal niet beoordelen met de maatstaven van wetenschappelijk (deel)onderzoek.
Helaas verwart deze recensent in haar verhaal een wetenschappelijk geachte weerzin tegen ‘het grote verhaal’ met haar eigen politiek-correcte vooroordeel. Boselie: “Dergelijke ‘Grote Verhalen’, waarin negatieve kanten worden genegeerd en tunnelvisie ontstaat, zijn niets voor niets sinds de jaren 80 grotendeels uitgerangeerd binnen het academisch historisch werkveld (zie met name de klassieker Imagined Communities van Benedict Anderson uit 1983). Een terugkeer lijkt mij zeer onwenselijk.”

De angst voor affectieve en esthetische binding met een historisch onderwerp, die huizenhoog uit deze bespreking oprijst, en de weerzin jegens ‘grote verhalen’ zijn net zo tijdgebonden als, laat ons zeggen, Kiplings vermakelijke ‘White man’s burden’ – hoe druk men zich in een uithoek van academia ook maakt om de zelfontworpen modes en hypes.

Tunnelvisie


Van het negeren van negatieve kanten en het hebben van een tunnelvisie kan men mij op basis van mijn VOC-boek, waarvan nu twee drukken verschenen zijn, moeilijk beschuldigen; wél van liefde voor geschiedenis. Het is eerder Boselie die aan een vorm van tunnelvisie lijdt. Mijn beschrijving van J.P. Coen zou voornamelijk ‘bewondering voor een daadkrachtig man’ behelzen. Wat een baarlijke nonsens. Ik noem Coen onder meer  ‘nietsontziend’ en voer de hele postume discussie over zijn persoon en handelen op, inclusief het 'symbolisch' omvallen van zijn standbeeld in Hoorn in 2011.
In het boek wordt bijvoorbeeld ook het wedervaren van de Molukse opstandeling Kapitein Jonker besproken. Het gaat om actoren, niet om sjablonen ter bevrediging van de eigentijdse moraal.

Ook de mededeling op de cover dat ik tientallen boeken geschreven heb (het zijn er ongeveer 65) zit Boselie expliciet dwars; wel wordt onderaan de recensie vermeld dat zijzelf twee masters heeft afgerond – applaus!
Standbeeld van Coen in Hoorn (foto H.M.D. Dekker).



Een métier apart


Het maken van historische publieksboeken is een métier apart. Dat zou iemand als Boselie, die als docente en historisch consulente werkt – en dus een soort collega is in het erfgoedwereldje – toch enigszins moeten kunnen bevroeden.

Leve het grote verhaal, dat tegelijk mozaïek is!

***

‘De auteur (neemt) tijd voor het vertellen van details, maar verliest de grote lijn niet uit het oog.’
‘Prachtige afbeeldingen, waarvan vele niet zo bekend.’
Geschiedenis Magazine

‘Het boek is zeer leesbaar en zal een groot publiek aanspreken.’
A.J. Beenhakker in Zeeland


De recensie van Boselie: klik hier

BESTEL HIER De VOC • Een multinational onder zeil, 1602-1799, door Jan J.B. Kuipers

ISBN 9789057309854. 176 pag., formaat 23,8 x 28,6, rijk geïllustreerd in kleur, genaaid gebonden
€ 29,95

De geschiedenis van de VOC, de eerste naamloze vennootschap en ‘multinational’ ter wereld, is nauw verweven met die van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Lange tijd was de Compagnie het grootste handelsbedrijf ter wereld: een puur commerciële onderneming, die geen middel schuwde om haar positie te verstevigen. Maar ook een instelling die cultuur produceerde, en het leven in haar handelsgebieden en de Republiek diepgaand beïnvloedde.

Het verval in de achttiende eeuw had veel oorzaken: de logge organisatievorm, torenhoge bestuurs- en militaire kosten, enorme corruptie en zelfverrijking, concurrentie van andere Europese compagnieën, vooral de Engelse, de tanende internationale positie van de Republiek. De VOC kwam de Vierde Engelse Oorlog (1780-1784) niet te boven. Zij werd in 1795-1799 geliquideerd door de Bataafse Republiek.

De VOC geeft een panoramisch beeld van de fascinerende ‘Edele compagnie’, die uiteindelijk zou zijn ‘Vergaan Onder Corruptie’. Het boek biedt de grote lijn én de kleine anekdote. Het werpt licht op de veelsoortige handelsgebieden tussen Kaap de Goede Hoop en Japan, het leven in Batavia, op zee en thuis in Nederland, én op een stoet kleurrijke personen.

maandag 31 oktober 2016

'Karel de Grote. Stamvader van Europa' verschenen




'Interessant en boekend boek.'
reisboeken.be

In oktober 2016 verscheen bij uitgeverij WalburgPers te Zutphen Karel de Grote. Stamvader van Europa van Jan J. B. Kuipers. Karel de Grote (742-814) bracht het van Frankisch koning tot ‘keizer der Romeinen’, heerser over een groot deel van Europa. Zijn erenaam ‘vader van Europa’ verbergt de ook schaduwzijden. Karel, doorgaans een joviaal man, kende weinig scrupules bij het uitbreiden van zijn rijk, waarvan het christendom de grote bindende factor was.


'Werkelijk een schitterend boek over deze Frankische keizer.'
boekenstek.nl

Bekend voorbeeld van Karels meedogenloosheid is de deportatie en terechtstelling van duizenden Saksen. Niettemin was Karel de belangrijkste vorst van de vroege middeleeuwen. Zijn regering kende weinig vrede; Karel bevocht in ongeveer vijftig oorlogen Longobarden, de ‘Moren’ in Spanje, Saksen, Avaren, West-Slavische volken en Deense Vikingen. Hoogtepunt van zijn regime was zijn keizerskroning in Rome (800). Hoewel Karel voortleefde in ontelbare geschriften, overleveringen, een eigen literair genre (de Karelepiek) en hij het zelfs tot heilige bracht, is zijn persoonlijkheid moeilijk te omlijnen. Die werd snel overwoekerd door de visies van zijn beschouwers: een overvloedige traditie die voortleeft tot vandaag.


Ook fysiek boven omgeving uit


Karel de Grote. Stamvader van Europa besteedt aan deze traditie de nodige aandacht. Het boek volgt Karels bewogen leven, maar ook zijn grote voorvaderen, de woelige Merovingische periode waaruit zij voortkwamen, het snelle uiteenvallen van zijn rijk. Natuurlijk komen ook de ‘hofacademie’ onder leiding van Alcuinus aan bod, de paltsen (zoals Aken en Nijmegen), de bestuursinrichting, de befaamde ‘Karolingische renaissance’, Karels vrouwen en kinderen. Zelfs zijn fysiologie: de man die uitstak boven iedereen, deed dat ook in lichaamslengte.

Op Historiek zijn enkele fragmenten uit het boek gepubliceerd: 'De jonge Karel de Grote'.



Bestel hier

Karel de Grote • Stamvader van Europa, door Jan J.B. Kuipers

176 pag., hardcover, ingenaaid, gebonden, rijk geïllustreerd, € 29,95

vrijdag 28 oktober 2016

BALLUSTRADA viert dertigjarig jubileum





MIDDELBURG – Vrijdagmiddag 18 november 2016 viert het literaire tijdschrift Ballustrada ’30 jaargangen’ met een feestmiddag in de aula en foyer van de Zeeuwse Bibliotheek te Middelburg. De middag is voor elke belangstellende gratis toegankelijk. Het programma duurt van 15.00 tot 16.15 uur (inloop vanaf 14.30 uur) en wordt vervolgd met een feestelijk samenzijn tot 17.15 uur.

Het programma omvat muziek, ‘verwarrende speeches’ en poëzievoordrachten van o.a. Tijs van Bragt, Thom Schrijer, Wim Hofman, Hendrik Carette, Emma Crebolder, Kees Klok, Job Degenaar, Rien Vroegindeweij, Yvon Né en Johanna Kruit. Ook de redacteuren André van der Veeke, Jan J.B. Kuipers en Johan Everaers geven acte de présence, evenals vormgever Ko de Jonge. De duo’s De Lage Zwaluwen en De Orgeldraaiers van weleer combineren muziek met poëzie of proza.

Ballustrada is van Zeeuwse origine, maar week na het stopzetten van de subsidie door de Provincie Zeeland enkele jaren geleden uit naar Uitgeverij Liverse in Dordrecht.

Het eerste exemplaar van het jubileumnummer van Ballustrada wordt in ontvangst genomen door Paul van der Velde, hoofdredacteur Zeeuws Tijdschrift. Het thema van het nummer is 'de Storende Factor'. De lezer is gewaarschuwd! In haar voorwoord meldt de redactie: ‘Sinds de introductie van het thema leek het alsof onze gezondheid te wensen overliet. Relaties verslechterden, tuinen raakten niet in bloei, de post werd bijna niet meer bezorgd, er waren nóg meer zinloze en bloedige aanslagen, het klimaat werd zowel warmer als kouder. We gaan ervan uit dat volgend jaar alles weer bij het oude zal zijn.’

Een speciale jubileumkaart voor de abonnees is ontworpen door beeldend kunstenaar Jan Verschoore.

zaterdag 22 oktober 2016

De stad vol gedichten

Kunst-en Cultuurroute Middelburg in het teken van de poëzie


Poëziemanifestatie zondag 6 november 2016

De Werkgroep Poëzie van de Kunst- & Cultuurroute Middelburg houdt zondagmiddag 6 november haar jaarlijkse poëzieroute. Dit jaar is het thema 'drempel'. Op twee locaties dragen in totaal dertien dichters voor uit eigen werk, van wie zeven afkomstig zijn van de Kunstkring in Den Haag.
Ook zijn er muziekoptredens.

In het historische pand Koepoortstraat 6 treden op van 13.30-15.00 uur: 
Edith de Gilde, Gerrit Vennema, Margriet van Bebber  en Anne-Tjerk Mante.
Muziek: Huibert-Jan Vader (gitaar) en Anoushka Koppelaar (zang)
Gastheer: Karel Leeftink (stadsdichter Middelburg)

Omslagafbeelding van Tussen Werelden (Anna Schenk) 


In Kuiperspoort 18 treden op van 15.30- 17.00 uur: 
Margriet Westervaarder, Ruud Hisgen, Mariet Lems en stadsdichter Karel Leeftink. Ook zullen de leden van de Werkgroep Poëzie hun themagedicht laten horen: Jacoline Vlaander, Jan J.B. Kuipers (voormalig stadsdichter), Juul Kortekaas, Karel Leeftink, Anna Schenk en Theo Raats (voormalig stadsdichter).
Muziek: Yesterday’s Papers (Robert-Jan Swiers, Sam Berhitu en Bert Hoogerheijde).
Gastvrouw: Jacoline Vlaander

Na afloop is er gelegenheid om met elkaar het glas te heffen. Consumpties tegen gereduceerd tarief.

De dichtbundel Tussen werelden die de Werkgroep Poëzie via Mea Sponte uitbrengt, is op beide locaties te koop. Oplage: 150. De prijs van dit collecters item: 3,50 euro per stuk.
(Graag gepast betalen.) 


zondag 11 september 2016

DE BEELDENSTORM op longlist Zeeuwse Boekenprijs 2016


'Dit prachtige boek wens ik een groot publiek toe.'
Henk Hofman, Literatuurplein

10 september 2016 - De Beeldenstorm • Van oproer tot Opstand in de Nederlanden van Jan J.B. Kuipers staat op de longlist van 10 boektitels voor de Zeeuwse Boekenprijs 2016. Het boek presenteert het verhaal van 1566 in de veelkleurige context van de Reformatiegeschiedenis. De Beeldenstorm wordt gevolgd door alle gewesten in de Zuidelijke en Noordelijke Nederlanden. Met aandacht voor achtergronden en grote lijn, voorgeschiedenis en nasleep, plaatselijke gebeurtenissen en een stoet bekende en onbekende actoren.





Hoofdredacteur Paul van der Velde van het Zeeuws Tijdschrift maakte zaterdag 10 september de door de vakjury van de Zeeuwse Boekenprijs 2016 (ZBP) geselecteerde tien titels bekend. Hij deed dit gedurende een ‘boekenuurtje’ op het festival Film by the Sea in Vlissingen.

De tien titels zijn, in alfabetische volgorde:
* David Audenaert: Foxy de vos Reynaert
* Broeder Dieleman: Uut de bron
* Martin van den Broeke: Het Pryeel van Zeeland. Buitenplaatsen op Walcheren 1600-1820
* Arjen Fortuin: Geert van Oorschot, uitgever
* Koos Hage: Atlas van de Watersnood 1953
* Jozef Janssens, Veerle Uyttersprot en Jan Uyttendaele: Floris ende Blancefloer van Diederic van Assenede
* Jan J.B. Kuipers: De Beeldenstorm
* Ronald en Carla Mullié-Dallinga: Ick Roelant
* Andreas Oosthoek: Vuurland
* Chris de Stoop: Dit is mijn hof
Donderdag 13 oktober wordt de volgende selectie van vijf titels, de shortlist, bekendgemaakt.

De Beeldenstorm. Van oproer tot Opstand in de Nederlanden.176 pagina’s, 23,8 x 28,6 cm; geïllustreerd, kleur, genaaid gebonden
ISBN 9789462490307
Nu € 19,95
De Beeldenstorm volgens Johannes H. Egenberger (1832-1897); afbeelding uit het boek.
'In dit schitterend vormgegeven boek wordt de Beeldenstorm in een goed volgend verhaal verteld, ondersteund met afbeeldingen van hoge kwaliteit en en duidelijke kaarten, die elke historicus graag in zijn bezit zou willen hebben.'
Mark Beumer, Kleio-Historia 

woensdag 10 augustus 2016

'Offa's Bruid' - fantastiek en Karelepiek

In Wonderwaan 31 (2014) verscheen het verhaal 'Rondom Hygelac' - mijn bijdrage aan de marges van de Beowulf-traditie. In nr. 38 (2016), 2-15 volgde 'Offa's bruid', een al even efemere toevoeging aan de Karel-epiek (literatuur rond Karel de Grote en zijn paladijnen). In dit type verhalen wil ik eerder het verleden van de literatuur als voedingsbodem gebruiken, dan het 'werkelijke' verleden van de geschiedenis, hoewel het grensgebied tussen beide uiteraard een mijnenveld is. Beide verhalen worden in 2016 en 2017 in Engelse vertaling gepubliceerd in het kleine weird fiction/horror-zine Cyaegha,  waarin ik al enkele malen eerder publiceerde en dat overigens voor een belangrijk deel is gewijd aan de Cthulhu/Mythos-traditie op basis van het werk van H.P. Lovecraft. 

Passage uit 'Offa's bruid':
En nu, zo zagen de vier mannen in de boot, sloegen rode en gele vlammen uit de herberg; de teruggekeerde kinderen renden als betoverde poppetjes in het rond.‘Drie van mijn mannen zijn dood en ons werk moet nog beginnen,’ zei Harbrand. Zijn grijze ogen vestigden zich vol ongenoegen op de monnik. Urendel keek stekelig terug, wendde toen zijn blik af. Maar hij wist zeker dat hij in de blik van de ridder iets van sombere triomf, van voldoening had bespeurd. Zij die in niets geloven, verwachten immers altijd het slechtste en worden daarin meestal bevestigd. Het was een vorm van rechtvaardigheid, dacht Urendel voor hij zijn ogen sloot en zijn handen vouwde.  Even later gleden de plechtige Latijnse klanken over de opalen spiegel van het meer. Een gebed, voordat ze die bijna Hiberniaanse landen zouden betreden waar hun werk wachtte, kon zeker geen kwaad.Eochaid gooide een kruikje overboord dat hij uit de herberg had meegenomen. Het Latijn stokte, zes ogen keken naar hem.‘Voor Sint-Muirgen,’ zei de dwerg bijna verlegen. Zijn glimlach was zo ontwapenend dat de dunne nevelslierten die over het meer zweefden bijna uit elkaar weken.


'Offa's bruid' verscheen in het thema Droomlanden van Wonderwaan. Lees hier en hier meer over de historische antecedenten van Offa en koningin Cynethryth en van Drida, de mysterieuze tegenhanger van de laatste.

Illustratie van Nick Patterson bij 'Offa's bruid'.

Offa, die zijn vrouw zoveel verdriet had gedaan, en aartsbisschop Hygeberht deinsden onwillekeurig terug. Wat keek Drida donker, zo anders dan vroeger! Waar was haar naïeve oogopslag, waar haar onbevangen levensvreugd?
De koningin zat stijf rechtop en nam haar omgeving op met zwarte ogen.
‘Nu ben ik wakker,’ zei Drida of wie zij ook geworden was. Zacht zei ze het, maar met een heldere stem die klonk tot in de verste hoeken van de Hal. 



zaterdag 30 juli 2016

Dichters luisteren presentatie WALUCH DE BARD en TUSSEN VUUR EN WATER op

'Met een held of met een loser'

De Middelburgse 'bard' Raymond van de Ven en stadsdichter Karel Leeftink luisterden met hun optredens de presentatie op van Waluch de Bard en Tussen vuur en water: nieuwe historische jeugdromans van Jan J.B. Kuipers en Robbert Jan Swiers in de eveneens nieuwe reeks 'In het heetst van de strijd' van Uitgeverij Aspekt. Dat gebeurde op vrijdagmiddag 8 juli in de Drvkkery in Middelburg.


V.l.n.r. stadsdichter Karel Leeftink, Jan Kuipers, Robbert Jan Swiers; zittend rechts Raymond van de Ven (foto H.M.D. Dekker)

Stadsdichter Karel Leeftink droeg zelfs een voor de gelegenheid gemaakt nieuw gedicht voor, getiteld 'Pak een boek en neem een cola':

pak een boek en neem een cola
zoek een stoel spring in je bed
in de tuin is vast een hoekje
op het balkon begint de pret
laat de woorden je meenemen
naar een land ver weg een tijd
lang geleden of in de toekomst
raak jezelf even kwijt

met een held of met een loser
met een heks reus of een dier
overal altijd en nergens
op de pool een berg of hier
met kabouters stoere ridders
in de oorlog of in het bos
geef je over aan de woorden
laat jezelf even los

heb jij al een boek gelezen
ben jij al op reis gegaan
tussen kaft en kaft gezworven
heb jij al een sprong gedaan
van de berg van duizend zinnen
waar de avonturen zijn
die je fantasie meenemen
laat je eigen geest es vrij

doe het licht aan en ga zitten
of ga lekker vroeg naar bed
laat de wereldbol maar draaien
laat de wekker ongezet
laat de woorden je meenemen
naar een land waar niemand gaat
waar jij zonder bang te wezen
door een ander leven dwaalt

Informatie


De titels van Kuipers en Swiers zijn de eerste van de nieuwe jeugdreeks In het heetst van de strijd - Verhalen in tijden van oorlog en bezetting.

Waluch de Bard

ISBN: 9789461539168
158 pagina's
Verschenen
Prijs: €14.95

Bestel hier

Jan J.B. Kuipers publiceerde meer dan zestig boeken voor volwassenen en de jeugd, zowel fictie als non-fictie. De meeste hebben een historisch onderwerp.